بلاگ

انواع گره در فرش دستباف را بشناسیم

به گزارش بفرا مگ :  همانطور که میدانید. فرش بافی و تولید انواع فرش دستبافت در مناطق زیادی از ایران با شیوه ها و تکنیکهای مختلف بافت رواج دارد. و میتوان گفت این امر سبب ایجاد تنوع در انواع گره گذاری نیز شده. است. و در هر منطقه ای نسبت به شیوه ی مد نظرشان از گره های خاصی برای بافت فرش ها بهره میبرند.

گره همان پرزیست که آن را حول محور چله های زیر و رو گره میزنند. در واقع با کنار هم قرار گرفتن گره ها در نهایت نقش و طرح فرش نمایان میشود. گره را با نامهای دیگری چون ریشه ، خفت ، پیچه ، گند ، ایلمه و یا ایلمک نیز میشناسند. که البته همگی به یک معنا هستند.

لازم است. بدانید که میزان تراکم گره ها و ظرافت آنها نشانگر کیفیت فرش و همچنین مرغوبیت آن است.  به نوعی میتوان گفت هرچه تعداد گره ها بیشتر باشد. قاعدتا کیفیت فرش نیز بالاتر خواهد بود. بنابراین نوع و تعداد گره دو ویژگی مهم فرش میباشد. در ایران تعداد گره‌ها در هر ۷ سانتیمتر را یک رج میگویند.

انواع گره ها در قالی بافی

با وجود انواع بسیار متنوع گره در قالی بافی ، میتوان گفت که در ایران تنها استفاده از دو نوع ترکی و فارسی آن رایج است و به کارگیری سایر گره ها کاربرد چندانی ندارد. در ادامه به توضیح مختصری در رابطه با انواع آنها میپردازیم :

گره های ترکی

گره فرش

گره ترکی

طرز عمل گره ترکی

در مورد گره ترکی میتوان گفت ساختار آن به گونه ایست که نسبت به سایر گره ها محکمتر است و استحکام زیادی در بافت فرش ایجاد میکند. در گره ترکی معمولا از قلاب استفاده میشود ، این نوع از گره روی دو تار رو و زیر زده خواهد شد. طرز عمل در گره ترکی به این صورت میباشد که بافنده خامه یا همان پرز را در دست چپ خود گرفته و به صورت عمود بر روی تارهای رو و زیر قرار می دهد ، هر یک از دو سر خامه را به پشت یکی از تارها برده و پس از پیچیدن به دور آنها از بین دو تار بیرون آورده و دوباره آن را میگیرد.

برای به کارگیری قلاب نیز ابتدا بافنده یک جفت چله را به کمک قلاب مورد نظر به جلو میکشد ، سپس خامه را در دست چپ میگیرد و یک سر آن را به کمک قلاب بین دو چله میبرد ، خامه را از پشت تار اول بیرون آورده و از روی دو تار عبور میدهد ، در این مرحله خامه را پشت تار دوم برده و سپس سر آن را از بین دو تار مجدداً بیرون می آورد ، هر دو سر را با هم بطرف پایین می کشد و اضافه آنرا با لبه تیز قلاب میبرد.

گره های ترکی خود چند نوع میباشند که عبارتند از :

  • گره ترکی معمولی که به خوابیده یا استاندارد نیز مشهور میباشد.
  • نوعی از گره ترکی با نام برعکس یا برجسته.
  • گره ممتاز.

گره فارسی

در گره فارسی خامه فرش را به دور یک تار گره زده و از پشت تار بعدی بیرون می آورند. گره فارسی را برحسب جهت آن به دو نوع تقسیم میکنند :

  • فارسی چپ به راست.
  • فارسی راست به چپ

بیشتر بخوانید: اصالت فرش ایرانی

 

مقایسه گره ترکی و فارسی در بافت فرش

باید گفت صرف نظر از تفاوتهای موجود در این دو نوع هیچ کدام برتری خاص و ویژه ای نسبت به دیگری ندارند ، در ادامه برخی از تفاوتهای آنها را توضیح میدهیم :

  • پرز مصرفی در فرش هایی با گره ترکی دارای ضخامتی کمتر از پرز مصرفی با گره فارسی خواهد بود.
  • به طور معول گره های ترکی را با استفاده از قلاب و گره های فارسی را با دست میزنند.
  • در هر دو گره از نخ هایی چون کرک ، پشم و ابریشم استفاده میشود با این تفاوت که میزان مصرف نخ در گره ترکی بیشتر از فارسی میباشد.
  • برخی معتقدند دوام ریشه فرش هایی که از گره ترکی بافته شده اند بیشتر از فرش هاییست که با گره فارسی تهیه میشوند.

سایر گره های فرش دستبافت

علاوه بر گره ترکی و فارسی در بافت فرش ها گره های دیگری به کار میروند که عبارتند از :

گره های تقلبی فرش دستبافت

در این روش گره ای زده نمیشود و همانطور که از نامش پیداست در واقع نوعی تقلب به شمار می آید. این گره به دلیل پایین آوردن چگالی و دوام فرش پیشنهاد نمیشود چراکه فرشهایی که از این طریق تهیه میشوند از مرغوبیت و کیفیت پایینی برخوردار خواهند بود. این گره های تقلبی خود به سه دسته زیر تقسیم میشوند :

تقلبی U شکل یا بی گره بافی فرش دستبافت

این گره همانطور که از نامش پیداست شکلی شبیه به U دارد. در این نوع ، خامه فرش را دولا نموده و آن را از پشت تار عبور می‌دهند و سپس در ادامه قلاب را از داخل U شکل خامه عبور داده و سرهای نخ را گرفته و از قسمت U شکل به بیرون هدایت می‌کنند.

بیشتر بخوانید: انواع نقشه کشی فرش

کمانشی فرش دستبافت

در گره کمانشیب ، نخ را بعد از اینکه دور چله میگردانند بدون اینکه گره بخورد بر روی رج محکم میکنند.

 

جفتی بافی فرش دستبافت

در بعضی مواقع به جای اینکه پرز خامه را تنها به دور یک تار بپیچند ، به دور چهار تا شش تار میپیچند ، به این نوع از گره ها جفت بافی میگویند.

 

 

منبع : زیلومه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *